الملا فتح الله الكاشاني

127

تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )

و قاهريت مخصوص به اوست و لهذا بعد از اين ميفرمايد كه . أَ وَ لَمْ يَعْلَمُوا آيا ندانستند أَنَّ اللَّهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ آنكه خداى تعالى گشاده ميگرداند روزى لِمَنْ يَشاءُ براى هر كه ميخواهد نه به جهت رفعت قدر و استحقاق او بلكه بفضل و مشيت او سبحانه وَ يَقْدِرُ و تنگ مىگيرد روزى را بر هر كه ميخواهد نه به جهت مذلت و خوارى بلكه بجهة حكمة و مصلحة إِنَّ فِي ذلِكَ بدرستيكه در قبض و بسط ارزاق لَآياتٍ هر آينه نشانهاست بر كمال قدرت و ارادهء او لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ براى گروهى كه گرويده‌اند بوحدة او سبحانه و اعتقاد دارند به آنكه اوست منعم حقيقى نه غير او آورده‌اند كه جمعى از مشركان كه قتل و زناى بسيار از ايشان صادر شده بود و انواع مناهى و ملاهى بظهور آمده به حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفتند كه از ما مآثم عظيمة و خطاى كبيره بفعل آمده و تو دعوى ميكنى كه هر كه شرك آورد و خون ناحق ريزد خدا او را نيامرزد پس ما اسلام نميآريم مگر به شرط آنكه خدا نامهء سياه ما را به آب مغفرت بشويد و جميع گناهان ما را بعد از اسلام بيامرزد اين آيه آمد كه . قُلْ بگو ايمحمد كه خدا ميفرمايد كه يا عِبادِيَ اى بندگان من الَّذِينَ أَسْرَفُوا آنان كه اسراف كرده‌اند بارتكاب ذنوب كبيره عَلى أَنْفُسِهِمْ بر نفسهاى خود يعنى افراط نموده‌اند و از حد در گذرانيده‌اند معاصى را لا تَقْنَطُوا نوميد مشويد مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ از بخشش خداى إِنَّ اللَّهَ بدرستيكه خداى تعالى يَغْفِرُ الذُّنُوبَ بيامرزد گناهان را جَمِيعاً همهء آن صغيره و كبيره و اگرچه از حد حصر متجاوز باشد به غير از شرك كه آمرزيده نميشود لقوله تعالى ان اللّه لا يغفر أن يشرك به و باجماع جميع امت است كه مشرك بعد از اسلام اگر بميرد او نيز در تحت اين آيه داخل است بعد از آن به جهت مبالغه غفران ميفرمايد كه إِنَّهُ بدرستيكه خداى هُوَ الْغَفُورُ اوست آمرزنده گناهان الرَّحِيمُ مهربان بر بندگان نزد بعضى اين آيه در بارهء وحشى كه قاتل حمزه است نازل شده در حينى كه خوف عدم قبول توبه مانع اسلام او ميشد اين آيه آمد اسلام آورد بعد از آن اصحاب از حضرت رسالت پرسيدند كه اين آيه مخصوص است بوحشى يا همهء اهل اسلام شريكند فرمود آيه عام است و شامل جميع مسلمانان است و اين صحيح نيست زيرا كه اين آيه در مكه نازل شده و وحشى بعد از آنكه چندين سال از نزول اين آيه برآمده بود مسلمان شد ليكن محتمل است كه در وقتى كه اين آيه به گوش او رسيده باشد اسلام آورده باشد اما در عموميت آن شبههء نيست و در بعضى رواية واقع شده كه آيه در شان عباس بن ابى ربيعه و وليد بن وليد و جمعى از نفر